Soomaaliya waxaa lagu magacaabaa Dal dhanka dhismaha Maamulka ka ah mid madax-banaan. Laakin Labaatankii Sano ee lasoo dhaafay waxay Dowladnimada Soomaaliyeed ahayd mid burburtay, taas oo sababteeduna ay ahayd Dagaalada iyo kala qaybsanaanta Soomaalida dhexdeeda ka jirtay. Waxayna xaaladahaasi wax aan suurtoobeyn ka dhigayeen in lagu fikiro helitaanka Madax-banaani iyo Qaranimo uu dalku yeesho.

Beesha Caalamka oo ahayd dhinaca kale ee xaaladda Soomaaliya kor kala socday ayaa wuxuu u dhaqaaqay sidii loosoo celin lahaa Dowladnimadii rasmiga ahayd ee uu Dalku lahaa. Waxaana lasoo diray Ciidamo Afrikaan ah si ay Amniga uga caawiyaan Dalka.

Sanadkii hore, waxaa lagu guuleystay in la dhiso Baarlamaan cusub, sidoo kalena la ansixiyo Dastuur oo hadana la doorto Madaxweyne. Wuxuuna Xassan Sheikh noqday Madaxweynihii ugu horeeyay ee gudaha dalka lagu doorto si uu u hogaamiyo dowlad Rasmi ah oo Dalka ka hana-qaadda ka dib 1991-kii oo ahayd markii ay dhacday Dowladdii Milatariga.

Arrinta soo jiidashada leh waxay ahayd Booqashadii dhawayd ee uu Madaxweyne Xassan ku tagay Mareykanka, taas oo laga dhaxlay Aqoonsiga ay Soomaaliya ka doonaysay Mareykanka.

Aqoonsiga rasmiga ah ee ay Dowladda Madaxweyne Barack Obama siisay Soomaaliya wuxuu ka dhigay Dad badan oo Soomaaliyeed kuwo rajo wanaagsan ka qaba in Dowladoodu ay noqonayso mid matasha Dal mideysan oo Kalsoonida Shacabkoo dhamina heysata.

Dadka indha indheeya arrimaha Soomaaliya ayaa riyaaq dareemaya marka ay maqleen labada Eray ee kala ah Madax-banaani iyo Soomaaliya. Labadaasibana waxaa ku dhawaqaysay Wasiiradda Arrimaha Dibadda Mareykanka Heliry Clinton, taasi oo ku dhawaaqday Aqoonsiga ay Dowladeedu siisay Soomaaliya.

Clinton waxay furtay Bog cusub oo Xiriirka Dalkeeda iyo Soomaaliya ka dhexeeya ah. Fursadaasina waxay Soomaali badan rajo ka qabaan inay sii sahli doonto in Dalal kale oo Reer Galbeed ah ay iyaguna sidaas oo kale Soomaaliya iyo dowladnimadeedaba u aqoonsadaan.

Aqoonsigana waxaa kale oo loo arkayaa mid ka dhashay isbedel Siyaasadeed oo sugan, kaas oo gudaha Soomaaliya ka hana-qaaday isla markaana sare u qaaday rajada Shacabka Soomaaliyeed iyo niyad wanaag ku wajahan Dowladda Mareykanka.

Mas'uuliyad laba dhinac ah aya Soomaaliya iyo Mareykankaba hortaala ka dib Aqoonsiga iminka ay Dowladda Washington siisay Mogadishu. Mas'uuliyadaasuna waxay ka bilaabanaysaa wada xaajood ay Labada Wadan ka yeelanayaan arrimo ay ku jirto Dagaalka ka dhanka ah Alshabab.

Waxaa qasab noqonaya in maskaxda lagu hayo arrimaha ay ka midka yihiin Diyaaradaha aan Duuliyaha lahayn, Dayuuradaha Sirdoonka ee Hawada Soomaaliya dul heehaabayay mudadaba iyo Howlgalada Sirdoon ee Dhulka Soomaaliya laga fuliyo. Waxaana loo baahnaanayaa in dhamaan tallaabooyinka ogolaansho looga helo Dowladda Soomaaliyeed.

sidoo kale waa lagama maarmaan in la helo heshiis loo kaashanayo micneynta dhabta ah ee laga bixinayo howlgalada Mareykanku uu ka sameeyo gudaha Soomaaliya, si loo dhowro Nabadgaliyada Muwaadiniinta Rayidka ah isla markaana la fududeeyo Duqeymaha culus ee waqtiyada Habeenadii ah ay Dayuuradaha Mareykanku fuliyaan, kuwaas oo bulshada dhibaato ku ah Bulshada Soomaaliyeed ee horayba Dagaalada ugu dhib qabay.

Waxaa kale oo iyana Heshiis laga gaarayaa sida loo badbaadin karo Maraakiibta Caalamiga ah ee Shixnadaha sida oo mara Xeebaha Soomaaliyeed, iyadoo sidoo kalena is-afgaradku uu taaban doono iskaashi labada dhinac ay ka samaynayaan sidii loo horumarin lahaa Goobaha Xeebaha ku yaala iyadoo laga doonayo in la furo Warshado Kaluunka lagu sameeyo si looga taqaluso Burcad-badeednimada iyo falalka kale ee dambiyada ah oo Badaha dhexdooda laga sameeyo.

Waxaa hubaal ah in dib u bilaabashada Xiriirka Mareykanka iyo Soomaaliya uu labada dhinacba u fududeyn doono inay soo cehstaan Hantidii ay lahaayeen ee looga tagay Labada dalba. Tanina waxay dhiirigalinaysaa ku dhawaad 200 Kun oo Muwaadiniin Soomaaliyeed ah, kuwaas oo haatan ku nool mareykanka isla markaana doonaya inay Maal-gashi  iyo Safaraba ugu kala gooshaan Labada Dal.

Waxaase loo baahanyahay in Aqoonsiga ay Dalalka Galbeedku siinayaan Soomaaliya uu noqdo mid ku filan bad-baadinta Soomaaliya si looga siraad koro Fashilka dowladeed ee uu Dalku mudada kusoo jiray. Waxaana markaas ka dib muhiim ah in la helo horumar deg deg ah oo dhinacyada kala duwan ee Dalka muhiimka u ah laga gaaro.

Arrimaha muhiimka ah waxaa ku jira dib usoo celinta Dhismaha Ciidamada Milatariga iyo Booliska iyo waliba Ilaalada Xeebaha. Sidoo kalena waxaa loo baahanyahay soo celinta Ciidamada Ilaalada Xuduudaha Dalku uu leeyahay. Waxaa iyadana aad loo tabayaa in Dalalka kaalmaynaya Soomaaliya ay ka caawiyaan sidii Ciidamada Wadanku leeyahay loo dhisi lahaa, intii lagu caawin lahaa Ciidamo shisheeye oo amniga suga.

Dowladda Soomaaliya, waxaa dhankeeda looga fadhiyaa inay furto Wada hadalo ay Shacabkeeda la yeelanayso, iyadoo kala hadlaysa arrimaha la xiriira rabitaanka ay Deegaanada qaar qabaan sida Somaliland iyo Puntiland oo Maamullo gooni ah iminka ay ka jiraan.

Waxaa intaas dheer, in ay aad u haboontahay sidii looga dhamaan lahaa Sumcad xumada Soomaaliya mudada laga faafinayay, taasna waxaa loo marayaa in la sameeyo Qawaaniin adag, Akhlaaq, iyo Nidaam horseedaya in Ciidamada loo qoro dad ku haboon isla markaana Askarta la siiyo Mushaaraad ku filan. Madaxweynahana waxaa waajib ku ah inuu u shaqeeyo sidii loogu dhaqmi lahaa Dastuurka Dalka u dagsan.

Xigasho:
http://www.emaratalyoum.com

Wixii arimo ah ee ku saabsan webka shaaciye.com kala xiriir milkiilaha webka Xuseen Madoobe shaaciyenews@hotmail.com ama shaaciyemedia@hotmail.com